De nieuwsbrief wordt momenteel naar 1991 mensen verstuurd!
|
Recensies
Mozarts Menu De Volkskrant Gourmand Gazette/ lekker wijntje.nl Zin Lekker Provinciale Zeeuwse Courant Vrouwen van Nu Stichting Gezond Gewicht Food & Focus Met het oog op morgen OVT Plein Publiek Opium NBD biblion Viertakt Cornette's Culinaire weblog (www.culinette.nl) Dagblad de Limburger/ Limburgs Dagblad
De Volkskrant
De volkskeuken:
Voor zo’n 30 juffertjes
6 eetlepels witte suiker
6 eierdooiers
6 eiwitten
7 eetlepels bloem
olie
zoete witte wijn
Wat at Wolffie? Typisch zo’n vraag om je in het Mozartjaar mee bezig te houden. De verleiding is groot daar meteen bij te bedenken hoe aria van de Koningin van Nacht had geklonken als hij voor het componeren geen leverknoedels maar zatte maagdekens had gegeten - om maar wat te noemen. Er moet toch een relatie zijn tussen eten en muziek. Zo leverde muziekcollega De Beer bij de bruiloft van de Volkskeukenkok het recept ‘Maaltijd voor een stenen gast’, dat Don Giovanni in alle opzichten waardig bleek. Onweerstaanbaar lekker ( met twee soorten kaas, wild, vis, spek, pasta, wijn en nog eens wijn) en daarna een steenklomp in je buik. Wel, Mozart componeerde het prettigst met een lege maag, schreef hij in een van zijn brieven uit 1782, toen hij verbleef in huize Weber in Wenen. Daar werd hij ondanks dat Spartaanse trekje zo goed verzorgd dat hij de jongste dochter Weber, Constanze, vroeg ook de rest van zijn leven voor hem te zorgen.
Lizet Kruyff en Jonneke Krans hebben voor hun boek Mozarts Menu (uitgeverij Pereboom) allemaal uitgezocht aan de hand van de brieven die de familie Mozart over en weer schreef, met nauwgezette verslagen van de genuttigde spijzen. Mozart liet bijvoorbeeld niet na zijn zusjes te vertellen wat er tijdens zijn bezoek aan Napels in 1770 zoal bij de soupers ter tafel kwam: ‘op de vette dagen een halve kip of een plak geroosterd vlees, op de magere dagen wat vis. Daarna gaan we naar bed. Begrijp je?
Kennelijk sliep hij er uitstekend op, over spijsverteringsproblemen als gevolg van al die late soupers was in die tijd blijkbaar niet al te veel bekend. Wat Kruyff en Krans beschrijven, is de moeite waard: over punch, over chocola, banketten, Pruisische eetlust, tafelschikking, tafelmanieren, koks- alles over eetgewoonten en culinaire gebuiken in de 18e eeuw en uiteenlopende recepten als nonnenscheetjes, zwarte ridder, hoest en tering. Het is niet bekend of Mozart zich heeft vergrepen aan verzopen juffertjes ofwel zatte maagdekes, maar daar smaken ze niet minder om.
Klop de suiker met de dooiers tot schuim en klop het eiwit stijf. Schep alles voorzichtig door elkaar met het meel. Neem met een koffielepel kleine porties van het mengsel en bak die in niet te heet vet ( in de koekenpan of de frituur - ca. 150 graden) tot ze goudgeel zijn. Leg de juffertjes op een schotel en giet er warme lichtzoete witte wijn over
Terug naar boven
Gourmand Gazette
Dit boek is geen gewoon kookboek, het gaat niet alleen over de eetgewoonten van de familie Mozart, maar ook over de eetcultuur in de tweede helft van de achttiende eeuw. Het is een periode waarin ongekende luxe in hogere kringen fel afsteekt tegen de honger en armoede van de burgers en boeren. Naast de aardappel moeten ook maïs en sago de honger stillen. Koffie, thee en chocolade worden populair in deze tijd. Dit is geen kookboek, zoals andere. De recepten staan verspreid door het boek en de meeste recepten kan men nu nog bereiden. Wat denkt u van receptnamen als Nonnenscheetjes, of Verzopen Juffertjes, naar een traditioneel Frans recept, of naar het kookboek van oma Goethe? Tussen alle boeken die verschijnen ter gelegenheid van Mozarts tweehonderdvijftigste geboortejaar neemt Mozarts Menu een bijzondere plaats in. De vele kleurenillustraties, prenten en gravures in Mozarts Menu brengen het beeld van deze spannende culinaire periode extra tot leven. Een aanstekelijk kookhistorisch boek met smeuïge verhalen en smakelijke recepten.
Terug naar boven
Zin
Boek
Smullen met Mozart
Thee op zijn Beiers, nonnenscheetjes of fricassee van kikvors. In dit fraai geïllustreerde boek geven wetenschapsjournalisten Lizet Kruyff en Jonneke Krans een kijkje in de keuken van de familie Mozart. Puttend uit familiebrieven en libretti en liedteksten van zoon Wolfgang verklappen ze onder meer hoe het boodschappenlijstje van vader Leopold eruitzag, wat de Mozarts aten in Kensington Palace en welke culinaire noot er in Mozarts muziek zit.
Er zijn hoofdstukken over de 18de eeuwse tafelmanieren, kookboeken, de eerste koffiehuizen en restaurants, nieuwe exotische produkten als koffie en thee, lievelingskost en beproefde huismiddeltjes. Dit alles smakelijk opgedist met vele anekdotes, citaten, gravures en prenten.
Terug naar boven
Lekker
De restaurantgids van Nederland
Wat eet Mozart?
Dat Mozart prachtige muziek gecomponeerd heeft, weten we. En dankzij talloze biografieën zijn we inmiddels ook behoorlijk geïnformeerd over zijn leven. Maar wat we nog níet wisten is wat Wolfgang Amadeus at. In het boek Mozarts Menu gaan Lizet Kruyff en Jonneke Krans op zoek naar het culinaire leven van de achttiende eeuw. Aan de hand van brieven en informatie uit de libretti en liedteksten schetsen de auteurs een levendig beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart. In de rijk geïllustreerde uitgave lezen we over feesten aan het hof, de biermalaise, tafelmanieren en Bourgondische wijn. Maar ook over honger, kookboeken, de peperkoekoorlog en de geschiedenis van de aardappel. Natuurlijk zijn er ook recepten. Denk aan snoek op zijn Nederlands met witte botersaus, citroenvla, herrenpunsch, hoerenbekjes en nonnenscheetjes. Al met al is Mozarts Menu verreweg het lekkerste boek uit het Mozartjaar.
Terug naar boven
Het Financiële Dagblad
Wat aten ze bij Mozart thuis?
‘De gerechten zijn hier ongewoon voedzaam, substantieel en krachtig; het rundvlees, kalfsvlees en lamvlees is beter en mooier dan je waar dan ook ter wereld kunt vinden,’schrijft vader Leopold Mozart in 1764 vanuit Engeland aan het thuisfront. Eten en drinken en de –soms gekke en pikante- gewoonten daaromheen komen in de briefwisselingen van de familie Mozart uitgebreid aan de orde.
Aan de hand van deze brieven en informatie uit de libretti en liedteksten waarop Mozart componeerde, doken twee wetenschapsjournalisten in de eetcultuur van de tweede helft van de achttiende eeuw. Dit leverde een uitermate levendig kookhistorisch boek op, rijkelijk geïllustreerd met (kleuren)prenten uit die tijd. Het maakt niet uit waar je Mozarts Menu openslaat, want dankzij de opmaak en afzonderlijk te lezen beschrijvingen van de meest uiteenlopende onderwerpen vind je overal een lezenswaardig stukje. Fragmenten uit de brieven zelf, historische weetjes, smeuïge verhalen en smakelijke recepten als Oostenrijkse Punsch voor dames, Snoek op zijn Nederlands met witte saus, fricassee van kikvors, Nonnenscheetjes en Zwarte ridder
Terug naar boven
Provinciale Zeeuwse Courant
Jaques Hermus
Recepten voor de Leckertongh van nu
Uitgeverij Pereboom verdient een eervolle vermelding in de wereld van kookboekenuitgevers. Waar anderen denken te scoren met hippe koks, schitterende culifoto’s en moderne recepten (boeken die binnen een jaar de gang naar De Slegte maken), kiest deze kleine uitgeverij voor mooi verzorgde, kwalitatieve boeken die de tand des tijds zullen doorstaan.
Onlangs zijn er twee parels aan hun fonds toegevoegd. De eerste is Mozarts Menu van Lizet Kruyff en Jonneke Krans. Aan de hand van de brieven van de familie Mozart en informatie uit de libretti en liedteksten van Wolfgang Amadeus schetsen deze wetenschapsjournalisten een prachtig beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart en hun omgeving en van de eetcultuur aan het eind van de achttiende eeuw in het algemeen. Op soepele wijze voeren de auteurs ons langs de overdadige banketten van de rijken en de schaarse tafels van de armen, langs hofkoks en elkaar kopiërende –ook toen al!- kookboekenschrijvers. We zien de opkomst van chocolade en koffie, het ontstaan van de eerste restaurants in Parijs en de populariteit van snuiven, roken en pruimen – van tabak dus.
Afwijkend
Aangevuld met recepten van thee op zijn Beijers, hoerenbekjes, nonnenscheetjes en verzopen juffertjes is dit een luisterrijk boek uit de reeks Mozartboeken die dit jaar ter gelegendheid van de tweehonderdenvijftigste geboortedag van de componist verschijnen. Nog opmerkelijker is het tweede boek, De verstandige kok. Opmerkelijk, omdat dit een ‘hertaling’ is van De verstandige kock uit 1669, het enige gedrukte Noord-Nederlandse kookboek uit de zeventiende eeuw, waarvan de sporen nog steeds terug zijn te vinden in de kookboeken van onze tijd.
Het boek verscheen destijds anoniem. De moderne versie is een bewerking door diëtiste en neerlandica Marleen Willebrands, die enkele jaren bezig is geweest met dit standaardwerk uit de Nederlandse culinaire geschiedenis.
Oorspronkelijk telde het boek een kleine 200 recepten voor groenten en salades, vlees en gevogelte, vis, gebakken en gekookte gerechten, taarten, pasteien, recepten voor verwerking van slachtproducten, en confituren. Maar met de inleidingen, verklarende teksten en annotaties is het boek uitgegroeid tot meer dan 200 bladzijden.
Citaten
Centraal in het boek staan de recepten met informatie over cultuurhistorische achtergronden. Zo worden de herkomst van ingrediënten , de ontwikkeling van gerechten en de soms merkwaardige bereidingswijzen, vanuit diverse invalshoeken toegelicht. Door gebruik te maken van citaten uit gedichten en uitspraken van gezaghebbende medici en plantkundigen, maakt Willebrands duidelijk wat de waardering van tijdgenoten was van gerechten en ingrediënten. Ze heeft ook een aantal recepten bewerkt voor de ‘leckertongh’ van vandaag. Hoewel het ook leuk is om de originele tekst te lezen van recept 81, ‘om een snoeck te zieden op Spaense wijse’: ‘Neemt een limoen. Snijtse inschijven. Doet die in potjen met wat Rinse wijn, water, boter, gember, saffraen en nagelen. Laet dit t’samen stoven tot het genoegh is. Doet het dan in een schotel en leght er den ghesooden snoeck in.’
Terug naar boven
Vrouwen van Nu
Brigitte Leferink
Mozarts Menu Lizet Kruyff en Jonneke Krans
Een bijzondere invalshoek voor een boek ter gelegenheid van het Mozartjaar: aan de hand van brieven van de familie Mozart , infomatie uit de libretti en liedteksten van Mozart geven wetenschapsjournalisten Kruyff en Krans een beeld van de eetgewoonten van de familie. Zij combineren dit met de eetcultuur in het algemeen in de tweedehelft van de 18e eeuw. Het resultaat: een heerlijk boek met allerlei wetenswaardigheden, fraaie illustraties en fragmenten uit de correspondentie van de familie Mozart. Wolfgang schrijft over het eten tijdens het reizen en geeft suggesties aan het thuisfront: ‘PS het zou goed zijn als je de kleine Carl een beetje rabarber geeft.’ Natuurlijk ontbreken ook recepten niet: variërend van Rijstcrème voor herstellenden tot Snoek op zijn Nederlands met witte botersaus.
Terug naar boven
Stichting Gezond Gewicht
Mozarts Menu
Aan de hand van brieven van de familie en informatie uit de libretti en liedteksten, schetsen Lizet Kruyff en Jonneke Krans een levendig beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart en meer algemeen van de eetcultuur in de tweede helft van de achttiende eeuw.
Mozarts Menu
Aan de hand van brieven van de familie en informatie uit de libretti en liedteksten, schetsen Lizet Kruyff en Jonneke Krans een levendig beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart en meer algemeen van de eetcultuur in de tweede helft van de achttiende eeuw. Het is een periode waarin ongekende luxe in hogere kringen fel afsteekt tegen de honger en armoede van de burgers en boeren. Naast de pieper moeten ook maïs en sago de honger stillen. Koffie, thee en chocolade worden populair in deze tijd. De vele kleurenillustraties, prenten en gravures in Mozarts Menu brengen het beeld van deze spannende culinaire periode extra tot leven. Een aanstekelijk kookhistorisch boek met smeuïge verhalen en smakelijke recepten.
Terug naar boven
Food & Focus
Muzikaal onthaal
Ter gelegenheid van Mozarts 250ste geboortejaar verscheen onder meer Mozarts Menu . Aan de hand van informatie uit de libretti en liedteksten en de brieven van zijn familie, schetsen wetenschapsjournalisten Lizet Kruyff en Jonneke Krans een boeiend beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart en, meer algemeen van de eetcultuur van de grote componist. Een periode waarin onder meer koffie en chocolade populair werden onder de gegoede (rijke) burgerij, terwijl aardappelen en maïs – allemaal producten uit de Nieuwe Wereld overigens- bestemd waren voor het ‘gewone’volk.
Mozarts Menu is dan ook een boeiend culi/historisch document geworden, waarin interessante en leerzame verhalen over de eet- en drinkcultuur in de tweede helft van de 18e eeuw worden opgedist. Royaal voorzien van illustraties van prenten en oude gravures, hier en daar bovendien gelardeerd met nog wat smeuïge receptuur
Terug naar boven
NBD Biblion
C. Verhoeven-van Raamsdonk
Leopold Mozart reisde met zijn twee wonderkinderen Wolfgang en Nannerl langs alle bekende vorstenhoven van zijn tijd: van Salzburg naar Wenen, Parijs, Londen, Den Haag enz. In brieven naar huis werd trouw verslag gedaan van alles wat ze meemaakten en eten speelde daarbij een belangrijke rol. Een leuke aanleiding om in dit Mozartjaar rond diens figuur een culinaire cultuurgeschiedenis te schrijven waarin eetgewoonten, tafelmanieren, kookboeken, nieuwigheden als aardappels, thee, koffie en chocolade, huismiddeltjes enz. de revue passeren. Het verhaal wordt overvloedig geïllustreerd met reproducties van schilderijen, prenten en gravures (hier en daar wat te klein af gedrukt). De teksten worden verlevendigd door citaten uit memoires, brieven enz. en recepten uit kookboeken uit deze periode. Die recepten zijn deels uitvoerbaar, deels niet - want vaak zonder opgave van hoeveelheden en bereiding. Tot slot een receptenregister, een beknopte literatuurlijst ( zonder de titels van de kookboeken die wel in de tekst worden genoemd) en een lijst van illustraties. Aardige muziek- en eethistorie. Voor middelgrote en grotere collecties. Passend in het Mozart-jaar, maar ook voor culinair-historisch geïnteresseerden.
Terug naar boven
Cornette's Culinaire Weblog
(www.culinette.nl)
Met een kookboek kun je veel kanten op en ze zijn er in heel veel soorten en maten. Ik heb een kast vol en veel van mijn kookboeken zijn echt kookboeken. Zoals die van Julia Child bijvoorbeeld die je op deze site zelf in actie kunt zien. Maar er zijn ook kookboeken waar je af en toe een recept uit plukt en die bovendien ook nog heel veel leesplezier en achtergrondinformatie geven. Als je een geschiedenisgek bent (zoals ik) en met name de geschiedenis zoals beschreven in (Historische) Romans (ja, ja, de zogenaamde “trashy”-novels) dan is het boek Mozarts Menu een welkome aanvulling in je boekenkast. Als je daarbij al een hele stapel boeken over Mozart hebt en al zijn muziek op CD dan kun je maar één ding doen: de bestelknop indrukken.
Hulde aan mensen die de moeite nemen om zulke kookboeken te schrijven.
Terug naar boven
Dagblad de Limburger/ Limburgs Dagblad
Ray Simoen
Pedrillo verleidt in de opera Die Entführung aus dem Serail de moslim Osman om wijn te drinken, ook al vindt de profeet Mohammed dat niet goed. Na waarzelingen zingt Osman tenslotte samen met Pedrillo: ‘Ah, dat noem ik een godendrank, vivat Bacchus, Leve Bacchus, die de wijn uitvond.’Uitgeverij Pereboom de opera Lóca die Cairo komt de gezongen belofte: ‘O, dat is verrukkelijk. Ik zal een gelatine bereiden.’Ik zal een goede fricassee bereiden.’En in Don Giovanni valt het volgende bevel te beluisteren: ‘Regel dat ze chocolade krijgen. Koffie, wijn en ham. Probeer ze op alle mogelijke manieren te vermaken.’
In Mozarts werk wordt vooral ook uitbundig gegeten, gedronken en gesnoept. De libretti van Mozart wemelen van de verwijzingen naar eten en drinken: ze verheerlijken het genoegen van een gebraden patrijs, de geur van een paar worsten of vergelijken een jongedame met een sappig druifje. Hemelse muziek, die aardse geneugten aanprijst. Ook in zijn correspondentie met zijn familie verhaalt het rondreizende wonderkind wat hij bij deze prins heeft gegeten en wat hij aan dat hof weer heeft mogen proeven. Maar af en toe klinkt in zijn brieven naar huis de afkeer van al die vorstelijke lekkernijen en adelijke liflafjes door en schrijft hij dat hij naar zuurkool en knödel verlangt. En als hij in Wenen woont, vraagt hij in een brief aan zijn vader of die hem een zwarte ridder uit Salzburg wil sturen. Een zwarte ridder is een zalmforel die bij Berchtesgaden in Königsee zwemt en daar massaal gevangen en gerookt wordt.
Lizet Kruyf en Jonneke Krans geven aan de hand van brieven en uit de libretti en liedteksten een interessant beeld van wat er bij de familie Mozart op tafel kwam en daarmee tevens van de eetgewoontes in de tweede helft van de achttiende eeuw in Europa. Hun boek Mozarts Menu leidt de lezer op een veelzijdige en onderhoudende manier rond in de culinaire wereld van ‘Wolfie’, die helaas al op 36 jarige leeftijd overleed na een druk en enerverend leven. Want voor freelance musici als Mozart was het vaak sappelen om een goed gevulde dis te krijgen. De rijkdom van de hogere kringen stak schril af tegen de armoede van het gewone volk. Doordat Mozart regelmatig als beloning voor zijn muziek mee mocht eten bij de adel en ook goed betaald werd werd voor zijn composities leed hij geen honger zoals vele anderen van het Weense Lumpenproletariat.
Van alle mondaine culinaire genoegens van zijn tijd snoept hij. Aan zijn moeder vraagt hij een recept om het nieuwe trendy sago te kunnen eten. In Parijs zie je hem naar de hippe establissementen van het Palais Royal gaan om samen met de jonge intelectuelen ijs te eten. Daar ontmoet hij vrijmetselaars en raakt hij zo onder de indruk van hun idealen dat hij in Wenen tot een loge toetreedt. Netatezal hij de vrijmetselaarij een belangrijke rol laten spelen in zijn opera Die Zauberflöte. Wat nog maar eens illustreert hoe belangrijk eten en snoepen voor Mozart was. Zonder Parijs ijsje was Die Zauberflöte mogelijk nooit geschreven.
Terug naar boven
Radio
De auteurs zijn te gast geweest in verschillende radioprogramma’s. Deze uitzendingen zijn met uitzondering van Plein Publiek terug te luisteren in het archief of de site van de desbetreffende omroep.
AVRO
Zaterdag 13 mei 19:00-20:00 radio 1 Opium AVRO
NOS
Woensdag 3 mei 23:00 radio 1 Met het Oog op Morgen NOS
VPRO
Zondag 14 mei 11:00 radio 1 OVT VPRO
NCRV
Donderdag 18 mei 10:00 radio 747 Plein Publiek NCRV
NPS
Maandag 14 augustus 17:30 radio 4 Viertakt NPS (tijdelijk te beluisteren)
Terug naar boven
| | |
Meer recensies
| |