De nieuwsbrief wordt momenteel naar 1991 mensen verstuurd!
|
Recensies
De Verstandige Kok Trouw Culiblog Dames Reiziger Provinciale Zeeuwse Courant De Volkskrant Het Financiële Dagblad Hoe? zo! Limburg1 Tros Nieuwsshow Tros zomercafé Volkscultuur Magazine Ons Amsterdam NBD Biblion
Volkscultuur Magazine
Ineke Strouken
Zeventiende-eeuws kookboek
'De verstandige kok' verscheen in 1669 als onderdeel van een handleiding voor welvarende buitenhuisbezitters, 'Het vermakelijke landleven'. Het is het enige gedrukte Noord-Nederlandse kookboek uit de zeventiende eeuw. Marleen Willebrands maakte het boek geschikt voor de hedendaagse keuken.
Trouw
Van onze redactie De Gids
Sla niet geschikt voor man met jonge vrouw
Eters van groenten en fruit zijn een kort leven beschoren. Want deze producten zijn slecht voor de spijsvertering en geven weinig voedsel, vond men in de 17de eeuw. Toch werden groenten wel gegeten, met name aan het begin van een maaltijd om de laxerende werking ervan. Dat staat in het 17e eeuwse kookboek De verstandige kok , de rijke keuken van de Gouden Eeuw, dat vanaf 20 juni te koop is. Marleen Willebrands, diëtiste en neerlandica, hertaalde het enig gedrukte Nederlandse kookboek uit de Gouden Eeuw. Het bevat als eerste Nederlandse kookboek veel groenterecepten, met name voor fijne groenten. Dat weerspiegelt, aldus Willebrands, de opkomst van de tuinbouw. Het gebruik van rauwe sla noemt ze zelfs ‘revolutionair’. Veel is er sindsdien niet veranderd. Zo bevat een salade volgens De verstandige kok veel geurig ‘toekruid’ zoals tuinkers, waterkers, kattekruid, postelein, raketkruid (rucola) en dragon ‘om haer couwe te verwarmen’. Daaroverheen gaat een verwarmd sausje van boter die met azijn is geweld ‘om haar rauwheid’ wat te breken. Of olijfolie. Volgens de auteur waarschijnlijk een gevolg van de Spaanse overheersing. Sla stond bekend om zijn slaapverwekkend en lustverdrijvend effect. Volgens de 17e eeuwse arts Van Beverwijck is het daarom meer geschikt voor ‘papen ende monicken’ dan voor mannen die jonge vrouwen hebben.’
Trouw
Kees de Vré
Een 17de-eeuwse hype: het kookboek ‘De verstandige kok’
Kookboeken zijn in deze tijd niet aan te slepen. Tv-koks treden bijna avond na avond op in goed bekeken programma’s. Hoewel mensen steeds minder tijd in de keuken doorbrengen is koken, of in iedergeval kijken naar en lezen over koken, uiterst populair. Toch is dat geen kenmerk van deze tijd alleen. In de Gouden Eeuw deed een populair kookboek de ronde, waarover men in de betere kringen (degenen die konden lezen) niet uitgepraat raakte. Het boek , De verstandige kok, kende verscheidene drukken en is ook buiten de landsgrenzen van de Republiek verschenen. Een hype, zouden we tegenwoordig zeggen.
Diëtiste en neerlandica Marleen Willebrands hertaalde ‘De verstandige kok’ naar modern Nederlands. Dat boek ligt vanaf volgende week in de boekwinkel. ‘Het was ook in de Gouden Eeuw meer het eten dan het koken dat in de mode was. Koken deden bedienden en was met al die grote ketels en gevulde spitten zwaar werk. Eten was een sociaal gebeuren waarbij werd gezongen en gedanst. Hoe gekker en grootser hoe beter. De maaltijd had een behoorlijk aanzien. De elite wilde zich daarmee duidelijk onderscheiden van het plebs. Daarbij was De verstandige kok, het enige gedrukte kookboek in de Republiek in de Gouden Eeuw, een grote hulp. In die zin is De verstandige kok ook geen trendsetter, maar kwam het meer in een al bestaande goede bedding terecht.’
Willebrands begon als diëtiste, trouwde, voedde vier zoons op en deed daar en passant een studie Nederlands bij. ‘Als diëtiste had ik een praktijk aan huis. Op een gegeven moment wilde ik na al dat werken met andere mensen eens iets voor mezelf gaan doen, ergens induiken, analyseren. Het had ook interne geneeskunde kunnen zijn maar het werd Nederlands.’Ze studeerde af op de wetenschappelijke tekstuitgave van De verstandige kok. De stap naar een populaire uitgave is dan niet groot meer. Willebrands kon hier haar passie voor culinaire zaken, historie en Nederlandse taal perfect uitleven. In het boek staan zo’n 200 recepten, gelardeerd met vaak lyrische teksten van bekende vaderlanders als P.C.Hooft en Jacob Cats over het rijke landleven. Willebrands vulde die oorspronkelijke teksten aan met cultuurhistorische informatie over de gebruikte ingrediënten en toelichting bij bepaalde verschijnselen. Het recht van duivenslag bijvoorbeeld. Duiven vormden een belangrijk onderdeel van de voeding van edellieden, vooral in de winter, als vers rund- en varkensvlees nauwelijks te krijgen was. Maar omdat duiven bij het zoeken naar voeding in omringende weilanden grote schade konden aanrichten, werd het houden van duiven aan strenge regels onderworpen. Het recht om duiven te houden werd gekoppeld aan de hoeveelheid land die men bezat. De voornaamste grootgrondbezitters van de Middeleeuwen –kerk en adel- kregen zo recht op duivenslag, het recht om grote aantallen duiven te houden in torens en tillen. De verstandige kok verscheen voor het eerst in 1669 in Amsterdam als onderdeel van een handleiding voor een snel groeiend aantal welvarende Nederlanders die zoveel geld hadden dat zij zich een buitenhuis konden veroorloven. Langs de Vecht en het Spaarne en in nieuwe polders als Beemster en Diemermeer verschenen vele royale buitenplaatsen waar men in de zomer kon bijkomen van het drukke stadsleven. Jagen, vissen, lezen en eten met vrienden stonden hoog in het vaandel. Over deze hoven werden vele gedichten geschreven waarin het landleven werd geïdealiseerd. Ook werd in die hofdichten uitgebreid stilgestaan bij de gerechten en bereidingswijzen. Vele van die hofdichten zijn opgenomen in De verstandige kok. Willebrands: ‘Men was oprecht trots op de opbrengst van eigenland- de ongekochte spijzen- en het feit dat men die aan vrienden toebereid kon presenteren. Zo bejubelt Jacob Westerbaen in zijn hofdicht ‘Ockenburgh’de asperge, grote wortels (zo groot als mannenbenen) en de smaak van pronkbonen. En als hij leeuweriken hoort zingen, prijst hij die zang, maar ook het malse boutje. Cats wijst er tevens op dat de aanwezigheid van ongekochte spijzen niet alleen voordelig is, maar ook wel zo rustig:
Men eet dan ronde kost, men laet de martgangh staen,
En niemant van het huys, en hoeft’er niet uyt te gaen.
Opvallend in het kookboek is de link tussen voeding en gezondheid; toen al. Willebrands: ‘Dat is niet zo onlogisch. Keukenrecepten vloeien voort uit medische recepten. Vanaf de vroegste tijd zijn vooral artsen receptschrijvers. Die interesse in voeding zijn ze nu wel kwijt. Maar in de 12e eeuw al schreef de medische school van Salerno een zeer invloedrijke gezondheidsleer, en dat in rijmende hexameters. Zie het als een soort voedingsmiddelentabel waarin alle positieve en negatieve eigenschappen van de ingrediënten werden opgesomd. Ook praktische leefregels stonden daarin, zoals: Na een maaltijd moet men gaan staan en duizend passen lopen.’
Groenten en fruit, vooral van verre, werden als niet gezond beschouwd. Toch begint De verstandige kok als eerste met veel groentegerechten. ‘Exotische producten zijn lang onderweg. Wat van ver komt, beschouwde men daarom als minder gezond. Bovendien pasten ze minder bij onze aard, vond men. Vandaar dat in de tweede druk van het boek deze uitheemse gerechten werden verbannen. Men vond groenten echter wel belangrijk, maar dan bewerkt. De gezondheidsleer is nog tot in de 18e eeuwbeheerst geweest door de klassieke humeurenleer. Bewerkte groenten konden balans aanbrengen in een maaltijd. Gekookte kool, van zichzelf koud en droog, kon de hete eigenschappen van de cholericus verzachten. Andersom konden groene kruiden de koude sappen van de flegmaticus wat opwarmen.’ Achter in het boek staat en verklarende woordenlijst, met vele vergeten gerechten, zoals beuling, geertjes, labberdaan en venezoen en een enkele toen al bekende: frikadel. Hoewel sporen van De verstandige kok zijn terug te vinden in moderne kookboeken, heeft Marleen Willebrands ook nog een aantal recepten bewerkt, voor de hedendaagse ‘leckertongh’
Terug naar boven
Culiblog Dames Reiziger
De Verstandige Kok
.
Topkoks, als Jonnie Boer, die er trots op zijn dat ze de snoekbaars zelf hebben gevangen, de kruiden eigenhandig geplukt, en de paddestoelen, met gevaar voor de toorn van de boswachter, door hun sous uit het bos hebben laten halen, zijn de trendsetters voor een toegenomen belangstelling voor eigen produkten. Niet wat je van ver haalt is het lekkerst. Ook wat onder je eigen neus groeit, kan geweldig smaken. In tijden van toenemende globalisering – waarin het vanzelf lijkt te spreken dat de sperziebonen uit Zimbabwe komen en de Hollandse garnalen een omweg over Marokko maken - is dat een inzicht waar ik helemaal achter sta. Maar voor we denken dat het een origineel idee is, loont het de moeite De Verstandige Kok te lezen. Dit is een heruitgave van een kookboek uit 1669 – en ook al is dat in de bloeitijd van de renaissance, het staat nog stampvol ‘oude’ laat-middeleeuwse recepten -stevig gekruid, met een overheersend zoetzure of zoete smaak en een dikke saus van broodkruim - en is gebaseerd op de geneeskundige inzichten van het oude Griekenland. Maar dat is begrijpelijk, als er een culinaire verandering optreedt, verdwijnen oude recepten niet ineens, schrijft Willebrands. Toch klinken de idealen van de nieuwe tijd wel degelijk door in de kookvoorschriften van De verstandige kok. En dat heeft te maken met de doelgroep. Want de receptenverzameling maakt deel uit van een handboek, met de titel Het vermakelijk landleven, speciaal geschreven voor de bezitters van landgoederen buiten de stad. In die nieuw gebouwde lustoorden ontvluchtten rijk geworden kooplui en patriciërs de drukte, de stank en de stress van het stadsleven (ja, ook toen al!) te ontvluchten. Recepten voor het maken van eigen medicijnen, confituren van zelf gekweekt fruit, en het onderhouden van de moestuin en ook voor het zelfverbouwde voedsel hoorde daarbij. Eenvoud was het uitgangspunt. Geen opsmuk, geen hoogstandjes of ‘vermomde spijzen’ maar eerlijk voedsel van eigen grond. Of zoals Pieter Vlaming dichtte over de maaltijden op zijn landgoed Hogerwoert, bij Haarlem:
Geen hoofse spijs versiert mijn sobere dis,
Een peul, of boon of raap zijn mijn gerechten,
Een vorentje of baarsje dat ik vis,
Bij anderen de spijze van hun knechten.
In de middeleeuwen gelooft geen arts in het nut van groenten, maar in de 17e eeuw begint dat duidelijk te veranderen. De elite gaat lichter eten, inclusief rauwe en gekookte groente van eigen teelt. Zo komt het recept voor een gemengde salade, zoals je hem ook nu zou willen eten aan het begin van de maaltijd in de mode. De oude Cats at het liefst kropsla met prei en raket (rucola). En De verstandige kok zegt: Neem kropsla, bindsla, krulsla, veldsla, evenals de spruiten van paardebloemen ofwel molsla, ook spruiten van cichoreiwortels, andijvie, rode- of wittekool, of komkommertjes: datgene wat men het liefst heeft of wat het seizoen biedt. En nadat alles goed is schoongemaakt, wordt het met goede olijfolie, azijn en zout gegeten. Over sommige slasoorten worden verse, geurige toekruiden gebruikt, naar ieders wens, maar de gebruikelijke zijn: kers, kattekruid, postelein, pimpernel, raket, dragon en druifruid. Ook doet men er wel wat bloemen overheen van ossentong, bernagie, rozen en goudsbloemen.
Het doet me denken aan het bordje dat ik in een van de avant-garde keukens van ons land at, het Brouwerskolkje in Overveen. Dit palet van sla, bloemen en kruiden
Zo zie je maar naar hoeveel vertrouwds te zoektocht naar nieuwe smaken kan leiden.
Terug naar boven
Provinciale Zeeuwse Courant
Jaques Hermus
Recepten voor de Leckertongh van nu
Uitgeverij Pereboom verdient een eervolle vermelding in de wereld van kookboekenuitgevers. Waar anderen denken te scoren met hippe koks, schitterende culifoto’s en moderne recepten (boeken die binnen een jaar de gang naar De Slegte maken), kiest deze kleine uitgeverij voor mooi verzorgde, kwalitatieve boeken die de tand des tijds zullen doorstaan.
Onlangs zijn er twee parels aan hun fonds toegevoegd. De eerste is Mozarts Menu van Lizet Kruyff en Jonneke Krans. Aan de hand van de brieven van de familie Mozart en informatie uit de libretti en liedteksten van Wolfgang Amadeus schetsen deze wetenschapsjournalisten een prachtig beeld van de eetgewoonten van de familie Mozart en hun omgeving en van de eetcultuur aan het eind van de achttiende eeuw in het algemeen. Op soepele wijze voeren de auteurs ons langs de overdadige banketten van de rijken en de schaarse tafels van de armen, langs hofkoks en elkaar kopiërende –ook toen al!- kookboekenschrijvers. We zien de opkomst van chocolade en koffie, het ontstaan van de eerste restaurants in Parijs en de populariteit van snuiven, roken en pruimen – van tabak dus.
Afwijkend
Aangevuld met recepten van thee op zijn Beijers, hoerenbekjes, nonnenscheetjes en verzopen juffertjes is dit een luisterrijk boek uit de reeks Mozartboeken die dit jaar ter gelegenheid van de tweehonderdenvijftigste geboortedag van de componist verschijnen. Nog opmerkelijker is het tweede boek, De verstandige kok. Opmerkelijk, omdat dit een ‘hertaling’ is van De verstandige kock uit 1669, het enige gedrukte Noord-Nederlandse kookboek uit de zeventiende eeuw, waarvan de sporen nog steeds terug zijn te vinden in de kookboeken van onze tijd.
Het boek verscheen destijds anoniem. De moderne versie is een bewerking door diëtiste en neerlandica Marleen Willebrands, die enkele jaren bezig is geweest met dit standaardwerk uit de Nederlandse culinaire geschiedenis.
Oorspronkelijk telde het boek een kleine 200 recepten voor groenten en salades, vlees en gevogelte, vis, gebakken en gekookte gerechten, taarten, pasteien, recepten voor verwerking van slachtproducten, en confituren. Maar met de inleidingen, verklarende teksten en annotaties is het boek uitgegroeid tot meer dan 200 bladzijden.
Citaten
Centraal in het boek staan de recepten met informatie over cultuurhistorische achtergronden. Zo worden de herkomst van ingrediënten , de ontwikkeling van gerechten en de soms merkwaardige bereidingswijzen, vanuit diverse invalshoeken toegelicht. Door gebruik te maken van citaten uit gedichten en uitspraken van gezaghebbende medici en plantkundigen, maakt Willebrands duidelijk wat de waardering van tijdgenoten was van gerechten en ingrediënten. Ze heeft ook een aantal recepten bewerkt voor de ‘leckertongh’ van vandaag. Hoewel het ook leuk is om de originele tekst te lezen van recept 81, ‘om een snoeck te zieden op Spaense wijse’: ‘Neemt een limoen. Snijtse inschijven. Doet die in potjen met wat Rinse wijn, water, boter, gember, saffraen en nagelen. Laet dit t’samen stoven tot het genoegh is. Doet het dan in een schotel en leght er den ghesooden snoeck in.’
Terug naar boven
De Volkskrant
De Volkskeuken
Pay-Uun Hiu
Spinazietaart uit de Gouden Eeuw
Voor het deeg
225 gr bloem
100 gr bloem
1 eierdooier
scheutje rozenwater (bij de oosterse of Turkse winkel)
2 eetl basterdsuiker
snufje zout
water
Voor de vulling
600 gr spinazie
2 dl rijnwijn (fris, licht zurig)
100-150 gr basterdsuiker
kaneel naar smaak
‘Nee, alsjeblieft geen taart meer,’zucht het bezoek na twee bordjes soep. Lastig ook. Je kunt toch moeilijk tegen je visite zeggen dat ze het moeten eten omdat het een zoete spinazietaart met rozenwater uit de Gouden Eeuw is die uitgeprobeerd moet worden voor de Volkskeuken. Daarom moeten de Smarties er een dag later maar aan geloven. Wat nog niet eens zo’n gek idee is, omdat mijn gasten- leden van een doorgaans tienkoppig koor- de interesses gelijkelijk hebben verdeeld over drank, hapjes en samenzang.
De reacties op het recept uit Marleen Willebrands’ bewerking van De verstandige kok (uitgeverij Pereboom) zijn in iedergeval enthousiast. ‘Goh, leuk zo’n zoete spinazietaart.’ ‘Tjee, rozenwater, wat apart.’De keuken in de zeventiende eeuw was volgens het ‘enige gedrukte Noord-Nederlandse kookboek’ uit die tijd ook behoorlijk wat aparter- zeker exotischer- dan je op basis van de burgerlijke spruitjeslucht van de vorige eeuw zou verwachten. De verstandige kok verscheen na enige eerdere drukken, in 1669 als het laatste
deel van een driedelig handboek voor gegoede burgers en vooral voor eigenaren van buitenplaatsen. Onder de titel Het vermakelijke landleven was het kookboek, tuinboek en medicijnboek ineen. Diëtist en neerlandicus Marleen Willebrands heeft recepten hertaald en voorzien van historische achtergronden. De spinazietaart valt bij de gasten een gemengde ontvangst ten deel. Hij is reuze interessant, maar de smaak wordt algemeen ‘een beetje wee’gevonden.
Om een spinazietaart, groen van kleur, te maken: Meng twee delen bloem, een deel boter, één ei, rozenwater, suiker en zout in een kom. Voeg water toe tot het deeg soepel en elastisch is. Bekleed een ingevette quichevorm of springvorm met het deeg, doe daarover aluminiumfolie en flink wat gedroogde bonen of andere peulvruchten en bak het deeg 20 minuten voor in een voorverwarmde oven van 190 graden. Kook ondertussen de spinazie tot moes in de wijn. Giet indien nodig het overtollige vocht af. Pureer de spinazie, doe er dan rozenwater, veel suiker en kaneel bij en kook dit tot het zo dik wordt als marmalade. Verdeel de spinazie over het deeg en bak de taart nog 25-30 minuten in de oven.
Terug naar boven
Het Financiële Dagblad
Terug naar de Gouden Eeuw
Terug naar de Basis. Geen door kruiderijen vermomde spijzen en liflafjes, maar pure smaken en eerlijke gerechten. Na de nouvelle cuisine en fusion is dit alweer enige tijd de trend in culinair Nederland. En uit het Noord-Nederlandse kookboek, De verstandige kok, blijkt dat deze behoefte van alle tijden is. De verstandige kok is het enige gedrukte kookboek dat in de Gouden Eeuw in De Nederlanden verscheen. Oorspronkelijk maakte het deel uit van een handleiding voor de elite van de Republiek, met adviezen voor het leven op een buitenverblijf. In de recepten worden de opbrengsten van de landerijen verwerkt.
Na meer dan tweehonderd jaar is De verstandige kok opnieuw uitgebracht. Diëtiste en Neerlandica Marleen Willebrands deed, met de nodige onderbrekingen, achttien jaar onderzoek. Zij probeerde de recepten uit, ging op zoek naar bronnen en maakte een hertaling. Het resultaat is literair-historisch kookboek. De recepten uit de Gouden Eeuw worden toegelicht en in hun context geplaatst, soms met behulp van tekstfragmenten van Vaderlandse dichters uit die tijd, zoals Jacob Cats.
Enige modernisering heeft wel plaats gevonden. Voor de ‘leckertongh’ van nu zijn een aantal bewerkte recepten toegevoegd, zoals hutspot van kapoen en schoenlapperstaart.
Terug naar boven
Ons Amsterdam
Marc Schoorl
Nederland heeft de afgelopen jaren op culinair gebied een kleine recolutie doorgemaakt. De boekwinkels liggen vol smakelijke kookboeken, Michelin doet onze restaurants regelmatig eer aan met het toekennen van sterren, en in de winkels liggen in plaats van de Wasserbombe nu Tasty Tom-tomaten in de schappen. Koks gaan massaal op zoek naar lekkernijen uit de eigen regio en halen weer oude recepten uit grootmoeders kastje. Onlangs verscheen bovendien een flink bewerkte heruitgave van enige gedrukte Nederlandse kookboek uit de Gouden eeuw: De verstandige kok. Auteur Marleen Willebrands heeft er in de nieuwe gemoderniseerde versie een prachtig, soms wat studieus werk van gemaakt. Zij plaatst de kookkunst van de Gouden eeuw in historisch-gastronomisch perspectief en vult de receptuur aan met vakkundig commentaar en soms alleraardigste citaten van Amstmse schrijvers als Pieter Vlaming en Jacob Cats (‘een stil en danckbaer hert [hart] maeckt rauwe boonen soet’). Het boek bevat ook nog eens fraaie gravures. In 1661 verscheen De verstandige hovenier, bedoeld voor de nieuwe welgestelden, die zich een buitenhuis-met-tuinkonden veroorloven en behoefte hadden aan een praktisch tuinboek. De kruiden, groenten en vruchten die de tuinen opleverden moesten natuurlijk ook bereid worden. Dus verscheen als vermeerdering bij de herdruk van dat boek in 1667 De verstandige kok- en al een jaar later volgde een uitgebruide, zelfstandige uitgave van dat anonieme kookboek bij dezelfde Amsterdamse uitgever, Marcus Willemsz Doornick. De recepten bevatten ingrediënten waar we tegenwoordig weer aan beginnen te wennen, zoals artisjok, beuling (bloedworst) en snoek. Zo serveerde Jacob Cats al in 1657 als voorafje graag salade met raket – tegenwoordig rucola geheten. Verder maande vadertje Cats toch vooral tot matigheid, want ‘suypen en vreten, doet luttel weten’.
De verstandige kok beleefde vele herdrukken. En terecht: het aardige is dat veel van de recepten ook vandaag de dag nog heel bruikbaar zijn.
Terug naar boven
NBD biblion
C. verhoeven- van Raamsdonk
In de 16e en 17e eeuw lieten patriciers en kooplieden in de Republiek der Verenigde Nederlanden buitenhuizen bouwen waar men ’s zomers verbleef. Om aan de vraag naar tuinboeken te voldoen verscheen eerst in 1661 ‘ De verstandige hovenier’, in de volgende drukken uitgebreid met ‘De verstandige kok’en ‘De verstandige confituurmaker’, later weer vermeerderd met ‘De Hollandsche slachttijd.’Deze delen verschenen als ‘Het vermakelijke landtleven’ dat in wisselende samenstellingen vele drukken haalde. De schrijfster, dietiste, neerlandica en liefhebster van koken plaatst met deze boeiende uitgave de kookkunst van de Gouden Eeuw in een nieuw perspectief dat zij vanuit verschillende invalshoeken benaderde (met aandacht o.m. de medische invalshoeken). Ze hertaalde en becommentarieerde de recepten. Met een verklarende woordenlijst, een verantwoording van de tekstuitgave en de zwart-witillustraties, een aantal bewerkte recepten, literatuuropgave en een register (met de nummers van de recepten tussen haakjes). Gericht op een groeiend lezerspubliek met belangstelling voor historische eetcultuur. Voor middelgrote en grotere collecties een uitstekende aanvulling. Prima prijs-kwaliteit verhouding!
Terug naar boven
Radio en Televisie
De auteur is te gast geweest bij verschillende programma’s:
Hoe? zo!
14 juni 2006 radio 747: Hoe?Zo! 13:00
Limburg 1
week 24 L1 tv regelmatig herhaalde uitzending van 5 minuten
Tros
Trosnieuwsshow
24 juni Tros Nieuwsshow 10:50
Tros Zomercafé
1 augustus Tros Zomercafé 19:30 (uitzending over Rembrandt)
Terug naar boven
Het internet
17e-eeuws kookboek komt op de markt
Tholen - Het 17e-eeuwse kookboek ‘De verstandige kok, de rijke keuken van de Gouden Eeuw’ is vanaf 20 juni te koop. Diëtiste en neerlandica Marleen Willebrands vertaalde het boek. ‘De verstandige kok, de rijke keuzen van de Gouden Eeuw’ is het enige gedrukte Nederlandse kookboek uit de Gouden Eeuw. Het boek bevat veel recepten voor de bereiding van groenten.
In het boek is daarnaast onder andere te lezen dat sla niet geschikt is voor mannen met een jonge vrouw. Sla stond ten tijden van schrijven namelijk bekend om zijn slaapverwekkend en lustverdrijvend effect. Groenten en fruit werden volgens de 17de eeuwse arts Van Beverwijck als niet gezond gezien, zo meldt het dagblad Trouw.
Publicatiedatum: 16-06-06
Auteur: Lody van Berkel
Copyright: www.agf.nl
Tros Nieuwsshow
"Neem helder putwater en doe er een of twee oudbakken, ronde, witte broden in, naar gelang u veel wilt koken. Hang de ketel boven het vuur en hak intussen het blad van kervel, snijbiet, wat foelieblaadjes, bernagie of ossentong, de eerste blaadjes van zwarte aalbessen en van goudsbloemen."
Putwater en bernagie. Die ingrediënten kom je niet veel tegen in een gemiddeld kookboek. Maar in de Gouden Eeuw zijn ze onmisbaar bij het maken van Warmoes. Getuige het 17e Eeuwse kookboek de "Verstandige Kok", ondertitel: de Rijke keuken van de Gouden Eeuw. Veel onbekende ingrediënten en gewoontes in dit mooi verzorgde kook- en leesboek. Maar ook heel veel bekende dingen, zoals een recept voor asperges en voor frikadel bijvoorbeeld. Bij ons te gast is diëtiste en neerlandica Marleen Willebrands. Zij hertaalde ‘De verstandige kok’ dat is uitgegeven bij uitgeverij Pereboom.
Terug naar boven | | |
Meer recensies
| |